Niet alle brandhout is gelijk. De ene soort geeft een lange, rustige gloed, de andere brandt fel op en is binnen een half uur weer weg. Wie een kuub bestelt zonder te weten wat erin zit, kan zomaar het dubbele aantal blokken nodig hebben voor dezelfde warme avond. In dit artikel zetten we de gangbare houtsoorten naast elkaar, zodat je weet wat je bestelt en hoeveel ruimte je ervoor nodig hebt.
Het gaat om dichtheid
De belangrijkste eigenschap van brandhout is de dichtheid van het hout. Zwaarder hout bevat per kuub simpelweg meer materiaal om te verbranden, en dus meer warmte. Loofhout is over het algemeen dichter dan naaldhout, en daarbinnen zijn eik en beuk de zwaargewichten.
Dat betekent niet dat de zwaarste soort altijd de beste keuze is. Dicht hout is lastiger aan te steken en heeft langer nodig om te drogen. In de praktijk werkt een combinatie het prettigst: lichter hout om het vuur op gang te brengen, zwaarder hout om het uren te laten doorbranden.
De soorten op een rij
- Beuk. Voor veel stokers de favoriet. Hoge warmteafgifte, een rustige vlam, weinig vonken en een mooi vlambeeld achter glas. Beuk moet wel goed droog zijn, anders roet het.
- Eik. De langste brandduur van allemaal en ideaal om een kachel de hele avond op temperatuur te houden. Nadeel: eik heeft doorgaans twee jaar nodig om te drogen en geeft in het begin wat meer rook door het hoge looizuurgehalte.
- Es. Wordt vaak het beste brandhout van Europa genoemd. Es splijt makkelijk, droogt relatief snel en brandt gelijkmatig met weinig as.
- Berk. Lichter dan de bovenstaande soorten, maar brandt fel, ruikt aangenaam en is snel klaar voor gebruik. De schors werkt bovendien uitstekend als natuurlijke aanmaak.
- Haagbeuk. Nog iets dichter dan gewone beuk en daarmee een uitstekende, zij het minder vaak aangeboden, keuze.
- Naaldhout (den, spar). Licht, snel droog en prima als aanmaakhout, maar het harsgehalte zorgt voor spatten en meer aanslag in het rookkanaal. Voor een open haard of vuurkorf minder geschikt.
- Populier en wilg. Weinig warmte per kuub en veel as. Bruikbaar als je het toch hebt liggen, maar zelden de moeite van het bestellen waard.
Droogtijd verschilt per soort
De keuze voor een houtsoort heeft direct gevolgen voor je opslag. Berk, els en naaldhout zijn bij een goede berging vaak na ongeveer een jaar stookklaar. Es zit daar net boven. Beuk vraagt anderhalf tot twee jaar, en eik doorgaans twee jaar of iets meer.
Stook je voornamelijk eik, dan heb je dus permanent twee jaargangen hout in de tuin staan en moet je opslagruimte daarop berekend zijn. Hoe je dat concreet uitrekent, staat in ons artikel over de juiste maat houtopslag. Onafhankelijk van de soort geldt dat de manier van stapelen minstens zoveel uitmaakt; daarover lees je meer in brandhout stapelen en drogen.
Waar je op let bij het bestellen
Brandhout wordt vaak verkocht als gemengd loofhout. Dat kan uitstekend zijn, maar de samenstelling bepaalt wat je krijgt. Vraag daarom altijd welke soorten erin zitten en hoelang het hout al ligt. Een leverancier die dat kan vertellen, is meestal ook degene die zijn hout netjes heeft opgeslagen.
Let ook op de bloklengte. Standaard is vaak dertig tot drieendertig centimeter, maar dat moet wel passen bij de diepte van je houtopslag en bij je kachel. Meet dus voordat je bestelt, en houd rekening met wat je nog kwijt moet aan aanmaakhout.
Wat je beter niet stookt
Geverfd, gelakt, verlijmd of geimpregneerd hout hoort niet in de kachel. Sloophout, pallets met bewerkte delen, spaanplaat en multiplex geven bij verbranding stoffen af die je niet in huis of in de buurt wilt hebben, en tasten bovendien je kachel aan. Ook drijfhout is ongeschikt: het zout dat erin zit werkt corrosief.
Datzelfde geldt voor te vers hout, ongeacht de soort. Onder de twintig procent vochtgehalte brandt vrijwel elke loofhoutsoort netjes; daarboven rookt zelfs de beste beuk. Een goede berging met dak en open zijkanten is daarmee net zo bepalend voor je stookplezier als de soort die je kiest. Wil je vooraf vergelijken op prijs en uitvoering, lees dan ons artikel over houtopslag kopen, of bekijk direct de houtopslag-collectie van Rookton.
Aanmaakhout: de eerste twintig minuten
Welke soort je ook als hoofdmoot kiest, je hebt altijd dun, snel brandbaar hout nodig om te starten. Fijn gekloofd naaldhout, berkenschors of dunne latten van onbehandeld hout brengen het vuur binnen enkele minuten op temperatuur. Pas als de kachel warm is, leg je de zwaardere blokken erop; op een koud vuur gaat dicht hout vooral smeulen en roken.
Reserveer daarom in je houtopslag een klein vak voor aanmaakhout, gescheiden van de hoofdvoorraad. Een aparte bak of een afgeschermd hoekje voorkomt dat de dunne stukken tussen de grote blokken verdwijnen precies op het moment dat je ze nodig hebt. Een kleine krat vol is genoeg voor een maand normaal stoken.
Haardhout droog bewaren
Stalen houtopslag van Rookton
Verzinkt of in cortenstaal, met een dak dat regen tegenhoudt en open zijkanten waar de wind vrij doorheen waait. Zo droogt je hout goed door en stook je schoner. Past geen van de standaardmaten? We maken hem ook op maat.
Samengevat
Beuk en es zijn de meest allround keuzes, eik is de kampioen brandduur en berk het beste startvuur. Kies bij voorkeur een mix, houd rekening met de langere droogtijd van de zwaardere soorten en zorg voor opslag die daarop berekend is. Dan bepaalt niet je hout maar jouw voorkeur hoe de avond eruitziet.